فهرست دانشگاه های مورد تایید وزارت علوم در ترکیه، برای متقاضیان رشته‌های مهندسی که قصد ادامه تحصیل یا اشتغال رسمی در ایران را دارند، اهمیت دارد، زیرا تحصیل در دانشگاه مورد تأیید، یکی از شرایط لازم برای ارزشیابی مدرک در ایران است.
در این راهنما، دانشگاههای مورد تایید وزارت علوم در ترکیه را به تفکیک گروه معرفی می‌کنیم و سپس توضیح می‌دهیم که چگونه سال شروع تحصیل، مقطع و نوع دوره خود را بررسی کنید. هدف این است که هنگام انتخاب از میان دانشگاه های ترکیه، تفاوت میان حضور نام دانشگاه در فهرست و نتیجه نهایی ارزشیابی مدرک خودتان را بشناسید.
در سامانه سجاد، فهرست سال ۲۰۲۶ برای ترکیه، شامل ۱۹ دانشگاه است: یک دانشگاه در گروه الف، هفت دانشگاه در گروه ب و یازده دانشگاه در گروه ج. برای هر ردیف، مقاطع و گروه‌های تحصیلی نیز مشخص شده‌اند.[۱]
پیش از انتخاب دانشگاه
دانشگاههای ترکیه مورد تأیید وزارت علوم ایران در یک نگاه
اگر قصد دارید پس از تحصیل در ترکیه از مدرکتان در ایران استفاده کنید، این پنج نکته را پیش از انتخاب دانشگاه بررسی کنید.
مرجع بررسی دانشگاه‌ها
سازمان امور دانشجویان
مرجع بررسی، اداره کل امور دانش‌آموختگان سازمان امور دانشجویان و فهرست دانشگاه‌ها در سامانه سجاد است.
فهرست مشاهده‌شده سال ۲۰۲۶
۱۹ دانشگاه دولتی و خصوصی
در فهرست سال ۲۰۲۶، نام ۱۹ دانشگاه ترکیه شامل ۱۳ دانشگاه دولتی و ۶ دانشگاه خصوصی آمده است.
شرایط ارزشیابی مدرک دکتری
بررسی دانشگاههای گروه الف و ب
برای انتخاب‌های جدید در مقطع دکتری، گروه‌های الف و ب را بررسی کنید، حضور دانشگاه در گروه ج به معنی عدم امکان ارزشیابی دکترای آن است.[۲]
وضعیت فهرست سال ۲۰۲۷
اعلام نهایی در انتظار اطلاعیه جدید
سامانه برای سال ۲۰۲۷ تعداد ۱۹ ردیف نشان می‌دهد، اما اطلاعیه ۱۳ آبان نتیجه نهایی ترکیه را به اعلام بعدی موکول کرده است. وضعیت ورودی ۲۰۲۷ را پیش از پرداخت دوباره کنترل کنید.
بررسی پیش از ثبت‌نام
تطبیق دانشگاه، رشته و سال ورود
پیش از پرداخت شهریه، نام دقیق دانشگاه، سال شروع تحصیل، مقطع، عنوان رشته و شیوه آموزش را ثبت و با ضوابط مربوط بررسی کنید.
لیست دانشگاه های ترکیه مورد تایید وزارت علوم
مبنای جدول‌های ارائه شده در بخش‌های بعد، سال شروع تحصیلی ۲۰۲۶ است. اطلاعیه ۱۳ آبان، نهایی شدن اعتبارسنجی ترکیه را برای سال ۲۰۲۷ به اعلام بعدی موکول کرده است.[۳]
دانشگاههای گروه الف، ممتاز
جدول زیر، دانشگاه گروه الف ترکیه را براساس فهرست وزارت علوم برای شروع تحصیل در سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد.
دانشگاههای گروه ب، خوب
در جدول زیر، هفت دانشگاه ترکیه در گروه ب وزارت علوم برای ورودی‌های سال ۲۰۲۶ معرفی شده‌اند.
دانشگاههای گروه ج، متوسط
جدول زیر، یازده دانشگاه ترکیه در گروه ج وزارت علوم برای شروع تحصیل در سال ۲۰۲۶ را نشان می‌دهد. در فهرست بررسی شده، مقاطع این دانشگاه‌ها تا کارشناسی ارشد درج شده‌اند.
به تفاوت دو نام توجه کنید: دانشگاه استانبول و دانشگاه استانبول–جراح‌پاشا دو ردیف مستقل هستند. برای سال ۲۰۲۶، اولی در گروه ب و دومی در گروه ج است.
دانشگاههای خصوصی ترکیه مورد تایید وزارت علوم
در فهرست مورد تایید سامانه سجاد برای سال ۲۰۲۶، شش دانشگاه خصوصی وجود دارد.
گروه دانشگاه چه تأثیری بر ارزشیابی مدرک دارد؟
حروف الف، ب و ج گروه اعتبار دانشگاه در نظام ارزشیابی ایران را نشان می‌دهند. هنگام انتخاب، ابتدا ببینید مقطع موردنظر در ردیف دانشگاه وجود دارد، سپس شروط مربوط به همان مقطع را بخوانید.
💡 خوب است بدانید!
در اطلاعیه رسمی سال ۲۰۲۷ یادآوری شده است: متقاضیانی که از ۱ تیر ۱۳۹۸، برابر با ۲۲ ژوئن ۲۰۱۹، در مقطع دکترای خارج از کشور، شروع به تحصیل می‌کنند، باید دانشگاههای گروه الف یا ب را برای امکان ارزشیابی مطابق ضوابط انتخاب کنند.[۳]
انتخاب دانشگاه برای کارشناسی مهندسی
برای اینکه مدرک کارشناسی مهندسی شما پس از تحصیل در ترکیه در ایران ارزشیابی شود، علاوه بر تأیید دانشگاه، شرایط مدرک تحصیلی قبلی شما نیز بررسی می‌شود:
- دانشگاههای گروه الف و ب: داشتن دیپلم دوازده‌ساله یا مدرک پیش‌دانشگاهی معتبر لازم است.
- دانشگاههای گروه ج: علاوه بر مدرک تحصیلی معتبر، معدل دیپلم یا پیش‌دانشگاهی باید حداقل ۱۲ یا معادل آن باشد.
اگر معدل شما کمتر از ۱۲ باشد، ارزشیابی مدرک به بررسی بیشتری نیاز دارد. آیین‌نامه در این حالت، شرکت در آزمون سراسری کارشناسی ارشد رشته مربوط و کسب حداقل ۸۰ درصد نمره آخرین فرد پذیرفته‌شده را مطرح کرده است. آزمون کتبی یا مصاحبه علمی نیز در همین بند آمده و نحوه اعمال آن باید از کمیسیون تخصصی ارزشیابی استعلام شود.[۲]
انتخاب دانشگاه برای کارشناسی ارشد و دکتری
برای ارزشیابی مدرک کارشناسی ارشد در ایران، اگر دانشگاه محل تحصیل ارشد شما در گروه ج باشد، معدل کارشناسی نیز باید حداقل ۱۲ یا معادل آن باشد. در صورت پایین‌تر بودن معدل، کمیسیون تخصصی می‌تواند توانایی علمی و پژوهشی شما را از طریق آزمون، مصاحبه یا بررسی مقاله ارزیابی کند.[۲]
برای دکتری، اگر می‌خواهید مدرکتان پس از فارغ‌التحصیلی در ایران ارزشیابی شود، دانشگاهی را انتخاب کنید که برای سال شروع تحصیل شما در گروه الف یا ب قرار دارد. دانشگاههای گروه ج برای ورودی‌های دکتری از ۱ تیر ۱۳۹۸ به بعد قابل قبول نیستند، حتی اگر مدرک کارشناسی یا ارشد همان دانشگاه قابل ارزشیابی باشد. مدرک کارشناسی ارشد قبلی شما نیز باید از دانشگاهی در ایران یا دانشگاه خارجی مورد تأیید وزارت علوم صادر شده باشد.[۲]
فهرست کدام سال را باید ملاک قرار دهیم؟
طبق اطلاعیه رسمی سازمان امور دانشجویان، برای کسانی که از ژانویه تا دسامبر ۲۰۲۶ شروع به تحصیل می‌کنند، فهرست سال ۲۰۲۶ ملاک است. به همین دلیل عنوان‌هایی مانند «سال تحصیلی ۲۰۲۶–۲۰۲۷» معنای دقیقی برای انتخاب فهرست وزارت علوم نمی‌دهند و تاریخ دقیق شروع باید مشخص باشد.[۴]
وضعیت فهرست دانشگاههای ترکیه برای ورودی‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷
نتیجه جست‌وجوی سال ۲۰۲۷، هنگام بررسی مستقیم سامانه، دارای ردیف‌های ترکیه بود.[۱] با این حال، اطلاعیه ۱۳ آبان ۱۴۰۵ اعلام کرده بود نتیجه اعتبارسنجی ترکیه پس از نهایی‌شدن، بعداً اطلاع‌رسانی می‌شود.
اگر دانشگاه بعداً حذف شود یا گروه آن تغییر کند چه می‌شود؟
ملاک اصلی بررسی، وضعیت دانشگاه در سال شروع تحصیل شماست. بنابراین اگر دانشگاه در طول تحصیل از فهرست حذف شود یا گروه آن تغییر کند، این تغییر لزوماً به معنی رد شدن مدرک شما نیست. برای ورودی‌های جدید نیز، تأیید دانشگاه در سال‌های گذشته کافی نیست و باید فهرست سال شروع تحصیل خودشان را بررسی کنند.[۴]
چگونه تأیید دانشگاه را در سامانه رسمی بررسی کنیم؟
برای بررسی دانشگاه مورد تایید وزارت علوم در ترکیه، از وب‌سایت اداره کل امور دانش‌آموختگان[۵] وارد مسیر فهرست دانشگاههای خارجی شوید. لینک فهرست سال‌های ۲۰۲۶ به بعد به فرم جست‌وجوی دانشگاه‌ها در سامانه سجاد[۱] می‌رسد، سال شروع به تحصیل و کشور را «ترکیه» انتخاب کنید.
هنگام استعلام چه اطلاعاتی را تطبیق دهیم؟
- نام کامل دانشگاه: مطابق نامه پذیرش و صادرکننده نهایی دانشنامه، با توجه به پسوندهایی مانند Technical و Cerrahpaşa.
- سال و تاریخ شروع: با گواهی دانشگاه و مشخص بودن دوره اصلی و دوره زبان.
- عنوان دقیق رشته و مقطع: به زبان اصلی و همراه ترجمه روشن، برای ارشد، نوع دوره نیز مشخص باشد.
- محل و شیوه آموزش: کشور، پردیس یا شعبه، حضوری یا نیمه‌حضوری و هر بخش مشترک با مؤسسه دیگر.
- کاربرد مدرک: ادامه تحصیل، ارائه به کارفرما یا دریافت مجوز حرفه‌ای، برای هر هدف، مرجع مربوط را نیز شناسایی کنید.
اگر نام دانشگاه پیدا نشد یا نتیجه مبهم بود
ابتدا املای لاتین، سال و فیلترهای انتخابی را کنترل کنید. اگر نتیجه روشن نشد، از مسیر ارتباط با کارشناسان اداره کل، مشخصات دوره را ارسال و وضعیت را استعلام کنید. رایانامه Office_grad@saorg.ir در وب‌سایت رسمی درج شده است.[۵]
آیا تأیید دانشگاه برای ارزشیابی مدرک مهندسی کافی است؟
خیر. حضور دانشگاه در فهرست، نقطه شروع بررسی است. نوع دوره، سوابق تحصیلی و مدارک فرد نیز در پرونده مطرح می‌شوند. برای برنامه‌ریزی، پرسش «دانشگاه تأیید است؟» را با «این دوره، برای این مقطع و این ورودی، چه شرایطی دارد؟» کامل کنید.
شرایط دوره و مدارکی که باید بررسی کنید
اطلاعات زیر، موارد مهم برای بررسی امکان ارزشیابی مدرک مهندسی در ایران را خلاصه می‌کند. این موارد براساس آیین‌نامه و راهنمای رسمی تنظیم شده‌اند و به فهرست دانشگاههای یک سال مشخص محدود نیستند.
- اعتبار مؤسسه و مقطع: ردیف دانشگاه در سال شروع و توضیحات مربوط به مقطع، رشته، شعبه یا دوره
- شیوه آموزش: حضوری، نیمه‌حضوری یا غیرحضوری بودن واقعی دوره و شرایط قابل اعمال
- سوابق قبلی: اعتبار مدارک قبلی و شروط اختصاصی مقطع و گروه دانشگاه
- مدارک تحصیل: دانشنامه، ریزنمرات، گواهی شروع و گذرنامه‌های دوران تحصیل
- پایان‌نامه و رساله: نوع دوره، مدارک پژوهشی مرتبط و ثبت در ایرانداک در موارد لازم
- تأیید مدارک: مراحل میخک و سپس ثبت درخواست ارزشیابی، این دو مرحله را یکی فرض نکنید
شرح خدمت رسمی، دانشنامه، ریزنمرات و گواهی شروع تحصیل با تأیید میخک، گذرنامه‌های دوران تحصیل و ثبت پایان‌نامه یا رساله در ایرانداک را در میان مدارک لازم آورده است.[۵]
برای نمونه، در جدول اقامت آیین‌نامه، کارشناسی چهارساله به ۳۰ ماه حضور دانشجویی نیاز دارد، ارشد یک‌ساله و دوساله به‌ترتیب ۹ و ۱۲ ماه، و دکتری حضوری به‌طور معمول ۲۴ ماه. برای دکتری تبصره‌هایی هم وجود دارد.[۲]
پیش از انتخاب دانشگاه به این نکات توجه کنید
در پایان بررسی، برای هر گزینه به چهار پرسش پاسخ دهید:
- آیا نتیجه رسمی سال ورود، مقطع و دوره من روشن و ذخیره شده است؟
- آیا شروط مربوط به سوابق قبلی، شیوه آموزش و حضور را می‌توانم رعایت کنم؟
- اگر هدفم پروانه حرفه‌ای است، شرایط مرجع آن را جدا بررسی کرده‌ام؟
- آیا این گزینه از نظر پذیرش، زبان، محتوای رشته و هزینه نیز برای من مناسب است؟
سوالات متداول دانشگاههای مورد تأیید وزارت علوم در ترکیه
آیا تأیید دانشگاه به معنی تأیید تمام رشته‌ها و مقاطع آن است؟
خیر. در ردیف سامانه، مقاطع و گروه‌های تحصیلی درج می‌شوند و باید همان‌ها را با انتخاب خود تطبیق دهید. برای مثال، در نتیجه سال ۲۰۲۶، ردیف‌های گروه ج ترکیه تا کارشناسی ارشد هستند.
برای پیدا کردن دانشگاههای پزشکی ترکیه مورد تأیید، باید فهرست وزارت علوم را ببینیم؟
برای پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی، مسیر بررسی فهرست و ضوابط وزارت بهداشت را دنبال کنید. حضور دانشگاه در جدول این مقاله، تأیید برنامه پزشکی آن را ثابت نمی‌کند. اطلاعیه سازمان امور دانشجویان نیز دامنه فهرست خود را به رشته‌های در حیطه وظایف وزارت علوم محدود کرده است.
آیا تأیید YÖK، رتبه جهانی یا مدرک آبی جای تأیید وزارت علوم ایران را می‌گیرد؟
خیر، برای پاسخ به امکان ارزشیابی در ایران، باید فهرست و ضوابط مرجع ایرانی را بررسی کنید.
اگر دوره زبان و دوره اصلی در دو سال متفاوت شروع شوند، کدام سال ملاک است؟
اطلاعیه ۲۰۲۶ ملاک را سال شروع تحصیل قرار داده است، اما در متن بررسی‌شده تعریف صریحی برای حالت شروع دوره زبان و دوره اصلی در دو سال متفاوت دیده نشد. اگر مثلاً زبان را در ۲۰۲۶ و کارشناسی را در ۲۰۲۷ شروع می‌کنید، تاریخ هر دو را با گواهی دانشگاه در استعلام بنویسید و پاسخ مربوط به پرونده خود را بگیرید.
آیا مدرک کارشناسی ارشد بدون پایان‌نامه در ایران ارزشیابی می‌شود؟
در آیین‌نامه عمومی، بند ۱۲ ماده ۴ دوره‌های بدون پایان‌نامه را آموزش‌محور می‌داند و درج این وصف در ارزشنامه را پیش‌بینی می‌کند. از این بند به‌تنهایی نمی‌توان رد شدن همه مدارک ارشد بدون پایان‌نامه را نتیجه گرفت. این پاسخ درباره حکم عمومی است، در منابع رسمی قابل دسترس این بررسی، تأیید اختصاصی و فراگیری برای همه دوره‌های Tezsiz ترکیه پیدا نشد.
آیا مدرک دوره آنلاین یا نیمه‌حضوری دانشگاه مورد تأیید قابل ارزشیابی است؟
طبق ماده ۴، تحصیل غیرحضوری در هیچ مقطع قابل بررسی و ارزشیابی نیست، نیمه‌حضوری صرفاً برای دکتری و با شرایط مقرر قابل بررسی است. آنلاین و نیمه‌حضوری را مترادف نگیرید.
آیا تأیید وزارت علوم برای گرفتن پروانه اشتغال مهندسی کافی است؟
خیر، بررسی تحصیلی مدرک را از احراز صلاحیت حرفه‌ای جدا کنید. برای فعالیت‌های مشمول نظام مهندسی ساختمان، دستورالعمل‌های مرجع صدور پروانه و ورود به حرفه نیز مطرح‌اند.
منابع استفاده شده
مشاهده فهرست منابع
- فهرست دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی خارج از کشور — سامانه سجاد؛ جست‌وجوی کشور ترکیه برای سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷، مشاهده مستقیم در ۲۱ آبان ۱۴۰۵ ↩ ۱ ↩ ۲ ↩ ۳
- آیین‌نامه ارزشیابی مدارک تحصیلی دانشگاههای خارج از کشور، از سپتامبر ۲۰۱۳ به بعد — اداره کل امور دانش‌آموختگان؛ آخرین ویرایش درج‌شده: ۶ مهر ۱۴۰۵ ↩ ۱ ↩ ۲ ↩ ۳ ↩ ۴ ↩ ۵
- انتشار فهرست دانشگاههای معتبر خارج از کشور برای سال میلادی ۲۰۲۷ — سازمان امور دانشجویان، ۱۳ آبان ۱۴۰۵ ↩ ۱ ↩ ۲
- اعلام زمان‌بندی جدید اعتبارسنجی دانشگاههای خارجی و انتشار فهرست سال ۲۰۲۶ — سازمان امور دانشجویان، ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ ↩ ۱ ↩ ۲
- شرح خدمت ارزشیابی مدارک تحصیلی خارجی، مدارک لازم و راه‌های ارتباطی — اداره کل امور دانش‌آموختگان ↩ ۱ ↩ ۲ ↩ ۳
